Những khái niệm như “doanh nhân dân tộc” hay “doanh nghiệp dân tộc”, được nhắc đến trong tinh thần thúc đẩy kinh tế tư nhân của Nghị quyết 68, nghe đầy triển vọng. Ai chẳng muốn doanh nghiệp trong nước lớn mạnh, đủ sức cạnh tranh và đóng góp cho quốc gia? Nhưng nhìn sang Hungary dưới thời Orbán Viktor, câu chuyện trở nên kém lãng mạn hơn. Bởi giữa việc xây dựng những doanh nghiệp có năng lực cạnh tranh và việc ưu ái những doanh nhân được xem là “tư bản dân tộc” là một khoảng cách không hề nhỏ.
Từ năm 2010 đến 2026, chính quyền Orbán bị nhiều nhà phê bình chỉ trích vì thúc đẩy sự trỗi dậy của tầng lớp tư bản thân hữu thông qua những thay đổi về sở hữu, mua sắm công và các chính sách ưu đãi. Khi cơ hội kinh doanh phụ thuộc quá nhiều vào quan hệ với chính quyền, thị trường có nguy cơ trở thành sân chơi mà lợi thế không nhất thiết thuộc về người làm tốt hơn. Trong cuộc đua ấy, năng lực sản xuất, đổi mới và hiệu quả kinh doanh có thể phải nhường chỗ cho một thứ tài sản vô hình nhưng đáng giá: sự gần gũi với quyền lực.
Theo lập luận phê phán mô hình này, Hungary đã phải đối mặt với tăng trưởng trì trệ, những méo mó trong nền kinh tế và năng lực cạnh tranh đáng thất vọng của một bộ phận doanh nghiệp thân hữu. Đây là lời cảnh báo đáng suy ngẫm khi bàn về việc phát triển doanh nghiệp dân tộc: yêu nước không thể là tấm giấy thông hành cho đặc quyền, còn quốc tịch của chủ doanh nghiệp không thể thay thế năng lực cạnh tranh. Nếu mục tiêu là tạo ra những doanh nghiệp đủ sức vươn ra thế giới, điều cần thiết không phải là chọn đúng người để ưu ái, mà là xây dựng luật chơi công bằng để người giỏi có cơ hội phát triển. Bởi cuối cùng, nền kinh tế không thể lớn mạnh chỉ nhờ những doanh nhân được gọi bằng cái tên thật đẹp.
https://www.facebook.com/share/p/1DyzGznvWr/
