Tại Hội nghị Trung ương 3 – Khóa 14, Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh nguyên tắc “Nhà nước điều tiết, kiểm soát và quyết định giá đất”, ngay lập tức định hướng chính sách đất đai có sự thay đổi lớn.
Đáng chú ý, đạo Luật Đất đai năm 2024 vừa được bấm nút thông qua đầu năm 2024 sau 4 kỳ họp Quốc hội đầy công phu bàn thảo, nay lại đứng trước yêu cầu sửa đổi khẩn cấp.
Việc Chính phủ và Quốc hội vừa phải ban hành hơn 26 văn bản tháo gỡ chỉ trong thời gian ngắn đã phơi bày sự lúng túng trong điều hành vĩ mô, khi các quy định pháp lý chưa kịp bám rễ đã lập tức bộc lộ xung đột gay gắt với yêu cầu của thực tiễn.
Thừa nhận của Chủ tịch Trần Thanh Mẫn về việc “có những luật ban hành 6 tháng đã phải sửa” đã phản ánh áp lực nặng nề trong việc thông qua các bộ luật của Quốc hội.
Trên thực tế đã cho thấy, đất đai hiện tiếp tục được định vị là đòn bẩy tài chính cốt lõi để hiện thực hóa tham vọng tăng trưởng GDP 2 con số.
Chỉ riêng trong năm 2026, Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh đã đặt chỉ tiêu thu về khoảng 335.000 tỷ đồng từ tiền sử dụng, đấu giá và cho thuê đất.
Khi áp lực ngân sách đè nặng lên từng dự án hạ tầng, việc Nhà nước nắm giữ quyền định giá trở thành công cụ trực tiếp để tạo nguồn lực, thay vì chấp nhận để giá đất vận hành theo các quy luật thị trường.
Tại các siêu dự án như Trục đại lộ cảnh quan Sông Hồng, làn sóng phản đối bộc lộ một nghịch lý quen thuộc. Đó là, người dân bị thu hồi đất theo khung giá nhà nước ấn định, nhưng khi nhận phần tái định cư lại phải đối mặt với mức giá đắt đỏ sát với giá thị trường.
Khi quyền định giá hoàn toàn thuộc về bên thu hồi – tức nhà nước, thì sự bình đẳng chỉ còn tồn tại trên lý thuyết.
Công luận cho rằng, nếu mục tiêu sửa Luật Đất đai lần này chỉ nhằm đẩy nhanh tiến độ giải phóng mặt bằng và tối đa hóa nguồn thu cho ngân sách. Thì vòng xoáy khiếu kiện kéo dài suốt nhiều thập kỷ qua sẽ không thể tìm thấy lối thoát.
Hồng Lĩnh – Thoibao.de
