Phiên tòa xét xử nhóm quan chức Bộ Nông nghiệp nhận hối lộ hơn 40 tỷ đồng từ Công ty Hoàng Dân mới đây, không chỉ là một vụ án tham nhũng thông thường, mà còn là một minh chứng sống động cho sự tinh vi trong chiến thuật “hậu pháp đình” của giới quan chức Việt Nam.
Tiêu điểm sự chú ý của công luận đổ dồn vào nghi can Nguyễn Hải Thanh, cựu Cục trưởng Cục Quản lý Xây dựng Công trình, người đã đào tẩu sang Canada theo một kế hoạch dàn xếp pháp lý được tính toán đến từng chi tiết.
Việc ông Thanh kịp thời “cao bay xa chạy” ra ngoại quốc ngay trước khi lệnh khởi tố được ban hành, sau khi đã hoàn tất thủ tục ly hôn và ủy thác cho vợ cũ nộp lại toàn bộ số tiền 6,25 tỷ đồng hối lộ, đã cho thấy một sự chuẩn bị vô cùng kỹ lưỡng nhằm vô hiệu hóa sự trừng phạt của luật pháp.
Đáng chu ý, là sự vắng mặt của cả bị cáo lẫn “người có quyền lợi liên quan” – tức là bà vợ cũ tại tòa, trong khi vẫn có 2 luật sư bào chữa, đã tạo nên một tiền lệ “cười ra nước mắt” về tính nghiêm minh của luật pháp Việt nam.
Theo giới chuyên gia pháp lý, hành động nộp tiền khắc phục hậu quả của gia đình Nguyễn Hải Thanh không là sự ăn năn, mà thực chất là một thứ có tên gọi là “hợp đồng bảo hiểm” chính trị từ cấp rất cao.
Kịch bản này gợi nhắc lại ký ức về phiên tòa phúc thẩm của cựu Bộ trưởng Nguyễn Bắc Son trong vụ đại án Mobifon mua 95% cổ phần của AVG làm thất thoát gần 8 ngàn tỷ (thời điểm 1995).
Khi đó, ông Son từ chỗ đối mặt với án tử hình đã bất ngờ được giảm xuống chung thân chỉ sau bảy ngày “thần tốc”, khi đã huy động đủ 66 tỷ đồng, dù đã tuyên bố đã tiêu hết tiền.
Sự trùng hợp trong cách vận hành của dòng tiền đúng vào thời khắc quyết định của bản án cho thấy, một quy luật ngầm tại các phiên tòa xét xử tội danh tham nhũng. Đó là: tiền nộp chính là thước đo của sự khoan hồng, nộp tiền đủ thì khả năng thoát tội sẽ cao.
Tuy nhiên, những thông tin rò rỉ về vụ án này cho biết Bộ Công an khi bắt giữ nghi can Trần Thị Minh Hương, Giám đốc Trung tâm quan trắc môi trường Miền Bắc đã xảy ra vấn đề nghiêm trọng.
Theo đó, khi nghi can Hương đang nhận hàng chục ngàn đô la từ doanh nghiệp để chạy án cho các lãnh đạo cấp cao tại Bộ này và các tập đoàn kinh tế như EVN hay TKV, đã cho thấy một bức tranh đen tối về đạo đức của những người thực thi pháp luật của Bộ Hưng Yên.
Khi một phần số tiền tang vật bị cán bộ chia nhau và không đưa vào báo cáo, cùng với những nghi vấn về việc các bị can cấp dưới phải “đứng mũi chịu sào” để bảo vệ cho cấp trên của mình, đang đặt Cơ quan Điều tra của Bộ Công An vào một bài trắc nghiệm về sự liêm chính.
Khi mức giá cho “sự trong sạch” kèm điều kiện được tự do, được cho là đã định sẵn ở con số 30 đến 50 tỷ đồng cho mỗi Hồ sơ.
Theo giới thạo tin, khi Bộ trưởng Lương Tam Quang trực tiếp chỉ đạo cáchồ sơ này, với thông điệp “cấm không mặc cả” được đưa ra dường như nhằm khẳng định quyền lực tuyệt đối của bộ máy mới.
Thế nhưng, nếu công lý vẫn tiếp tục được vận hành theo cơ chế nộp đủ tiền để thoát tội, thì sự lỗi thời của một hệ thống tư pháp thiếu sự kiểm soát độc lập là điều cần phải xem xét.
Khi các bị can trốn tội có thể thuê luật sư từ xa, gửi tiền từ vợ cũ để khắc phục hậu quả và ung dung tự tại ở nước ngoài, thì niềm tin vào sự công bằng xã hội sẽ trở thành một khái niệm xa xỉ.
Vụ án này, vì thế, không chỉ là bản cáo trạng cho 5 cựu quan chức của Bộ Nông nghiệp, mà còn là bản soi chiếu những lỗ hổng chí tử trong cách thức xử lý tham nhũng tại Việt Nam hiện nay.
Khi ranh giới giữa tội phạm và “đảng viên xuất sắc” đôi khi chỉ cách nhau bằng một hóa đơn chuyển khoản online khắc phục hậu quả đúng thời điểm.
Trà My – Thoibao.de
